
Aγαπημπέντο μπου ημπερολόγιο... : (
Συλλογη σκεψεων, σκορπιες φωτογραφιες, ζωγραφιες και σουβενιρ, αποκομματα, θραυσματα, αρωματα...
Όταν ήμουν μικρή σιχαινόμουν τις φακές. Γυρνούσα από το σχολείο, χειμώνα καιρό, με το κρύο να μου τρυπάει τα κόκαλα , πεινασμένη αφάνταστα και με μια αίσθηση προσμονής του "ποιός ξέρει τι θα φάμε σήμερα...". Μπορούσα να περιμένω χίλια δυό πράγματα, αλλά στο άκουσμα ορισμένων φαγητών - βλέπε φακές, ήταν δεδομένο ότι η αντίδραση μου ήταν να κάνω μεταβολή και να πάω στο δωμάτιο μου, δηλώνοντας ότι "εγώ, δεν θα φάω σήμερα". Δεν είχε απολύτως κανένα νόημα να αρχίσω να χτυπιέμαι ότι δεν μου αρέσουν οι φακές και θέλω άλλο φαγητό, όπως και για τους δικούς μου δεν είχε νόημα να προσπαθήσουν είτε με το καλό είτε με το άγριο να πιέσουν το κακομαθημένο κοριτσάκι τους να φάει τις φακές του... Καρατσεκαρισμένο. Το να μείνω νηστική ήταν ο πλέον ανώδυνος και αποτελεσματικός τρόπος να δείξω τις όποιες ενστάσεις μου.



Ο Γιόννεκ μας έλεγε για τις εμπειρίες του στην Ινδία και για το τι σκεφτόταν να κάνει με αυτή την απίστευτη δουλειά που έβγαλε εκεί. Συνεχίσαμε να μιλάμε για το Μagnum και για το πώς ο Οικονομόπουλος από τότε που κατάφερε να μπει, δεν τράβηξε ούτε μια φωτογραφία της προκοπής, αλλά πήρε ένα βανάκι και οργανώνει σεμιναριακές εκδρομές. Και κάπως έτσι καταλήξαμε να μιλάμε όλο το βράδυ για τον Sebastioa Salgado.

Mε το που αναφέρθηκε το όνομα Salgado, έπεσε για λίγο μια σιωπή. Ακούστηκαν κάτι "εεε...", "χμμμ...." κλπ. Ναρκοπέδιο ενστάσεων. Μας αρέσει ο Salgado? Kαι τι σημαίνει μάς αρέσει?
Του Γιόννεκ του άρεσε: Καταπληκτική δουλειά Τρομερή ικανότητα να μεταμορφώνει τους εξαθλιωμένους αφρικανούς σε εξαυλωμένες φιγούρες αγίων. Υπέροχο φως. Και κάνει και φιλανθρωπίες. Έχει διαθέσει ούκ ολίγες φορές χρήματα σε δωρεές για τη βελτίωση της ζωής αυτών των ανθρώπων. Έχει ζήσει μαζί τους για δεκαετίες κάτω από αντίξοες συνθήκες, ακολουθώντας τους στο τρόπο ζωής τους, κάνοντας φωτορεπορτάζ, για να μπορέσει να φτάσει σ' αυτό το επίπεδο φωτογραφικά.
Ο Φοίβος δεν στάθηκε στο αν του αρέσει και τόσο ή όχι: Οκ, είναι καλός. Αλλού ήταν οι ενστάσεις. Σου λέει , δεν μπορεί αυτός να βγάζει εκατομμύρια πουλώντας τη φτώχεια και το πόνο αυτών των ανθρώπων για να κοσμούνται οι τοίχοι στις βίλες των πλουσίων! Ειλικρινά δεν μπόρεσα ποτέ να καταλάβω γιατί πάντα κολλάει σχεδόν αντιδραστικά σε κάτι τέτοια... Τι είδους θέμα έχει μ' αυτό..., ταξικό κόμπλεξ, καταβολάδα κομμουνιστικής προπαγάνδας, ιδεολογικό μουλάρωμα, who knows, πάντως ο Salgado είναι ένας ανέντιμος εκμεταλλευτής γιατί κάνει τέχνη εις βάρος των φτωχών και των κατατρεγμένων. Κι ας κάνει και δωρεές για να εξιλεωθεί. Ο απατεώνας!
Εγώ δεν έχω ενστάσεις για τα χρήματα. Για την ακρίβεια το θεωρώ αστείο και υποκριτικό, να ενοχοποιούμε σαν κοινωνία οτιδήποτε σε ατομικό επίπεδο ποθούμε διακαώς. Όλοι αγαπάμε τα χρήματα. Τρελλαινόμαστε να έχουμε, να τα ξοδεύουμε, να τα κάνουμε ταξίδια, βιβλία, γκατζετάκια, σπίτια, ρούχα, πάρτυ, αυτοκίνητα, κότερα κλπ...Μακάρι να είχαμε πιο πολλά, λέμε. Αλλά το λέμε κρυφά. Γιατί στα φανερά, θεωρείται κακό, ανήθικο να αγαπάς τα χρήματα.
Φυσικά σαν κοινωνία αυτή τη τακτική δεν την ακολουθούμε μόνο για τα χρήματα. Το ίδιο κάνουμε για το σεξ. Το ίδιο κάνουμε για οτιδήποτε μας ευχαριστεί σε υλικό επίπεδο. Και αυτό το αντιφατικό συναίσθημα που έχουμε σαν κοινωνία, εκφράζεται τελικά στις επιλογές μας σε παγκόσμια κλίμακα.
Έτσι δεν διαθέτουμε χρήματα σε ευγενείς σκοπούς, όπως σε ιατρικές έρευνες για τη καταπολέμηση του καρκίνου, ή της φτώχειας, ή για τη προώθηση καλύτερης εκπαίδευσης, ή ποιότητας ζωής, γιατί δεν γίνεται να διαθέτεις κάτι τόσο βρώμικο όσο το χρήμα για κάτι με τόσο μεγάλη πνευματική αξία. Διαθέτουμε όμως πολλά χρήματα για να χτίσουμε καζίνο, ή να φτιάξουμε όπλα και πληρώνουμε αδρά το ξανθόμαλλο ρωσιδάκι που κάνει στριπτήζ, ή επενδύουμε εκατομμύρια για ένα μάτσο μαντράχαλους που ξέρουν να κλωτσάνε αριστοτεχνικά μια μπάλα.
Αλλά ξεφύγαμε. Και τελικώς ο Salgado καλά κάνει και βγάζει λεφτά από τη δουλειά του ο άνθρωπος. Πρέπει να λιμοκτονεί για να αποδείξει ότι είναι έντιμος?
Εγώ αλλού κολλάω ρε γαμώτο.
Δεν μπορώ να πω ότι τρελλαίνομαι με τη δουλειά του αισθητικά μιλώντας. Με πιάνει μια λιγωμάρα με όλη αυτή την μνημειώδη απεικόνιση, με όλη αυτή την αγιοποίηση. Παραδέχομαι όμως ότι είναι μάστορας. Ξέρει καλά να χειρίζεται τη φόρμα, ξέρει καλά το πως δουλεύει το φως. Είναι πολύ καλός σε αυτό που κάνει. Όμως αυτό που κάνει, δεν είναι μαχόμενη φωτοδημοσιογραφία. Είναι επαγγελματίας, αλλά δεν είναι φωτορεπόρτερ. Ούτε θέλει να είναι φωτορεπόρτερ. Είναι ο μόνος φωτογράφος στα χρονικά, που τον καλέσανε στο Μagnum, του δώσανε το ελεύθερο να κανει ό,τι γουστάρει και εκείνος έφυγε.
Γιατi ο Salgado θέλει να είναι Καλλιτέχνης ο άνθρωπος. Αυτό που κάνει, θέλει να λέγεται Τέχνη. Αυτό που κάνει επίσης, το πουλάει σαν Τέχνη, μέσα από διαδικασίες και κανάλια που σχετίζονται με το κόσμο της τέχνης, όχι του φωτορεπορτάζ.
Το πρόβλημα μου είναι ότι όταν κάνεις τέχνη, θέλοντας και μη, το κάνεις μέσα από διαδικασίες πολύ συγκεκριμένες. Και αν καταφέρνεις να βγάζεις αυτές τις φωτογραφίες που προκαλούν δέος με τόση συνέπεια επί τόσο καιρό, παρουσιάζοντας τόσο μεγάλο όγκο δουλειάς, δεν είναι καθόλου μα καθόλου τυχαίο. Οι φήμες που κυκλοφορούν για τον Salgado, δεν αφορούν στα λεφτά που βγάζει από τη δουλειά του. Αφορούν στο ότι τα θέματα που τραβάει, τα στήνει.
Και άλλο είναι να τραβάς τον λιμοκτονούντα, τον ζητιάνο, τον πληγωμένο, μέσα στην αναμπουμπούλα και στο χαμό, κι άλλο να τον βάλεις να σταθεί σε αυτό το σημείο, με αυτή τη στάση και αυτό το βλέμμα για να κάνεις το "κλικ". Άλλο είναι να τραβήξεις διακριτικά τη σωρό ενός ανθρώπου, κι άλλο να αντιμετωπίσεις τον νεκρό σαν still life μέχρι να σου πετύχει η φωτογραφία. Να τι με χαλάει στο Salgado.

